طرفین جریان، هم از سوی امیرالمومنین و هم در طرف مقابل، از مدعیان اسلام و قرآن بودند، مدعیانی که هر دم از شدت عبادت بر یکدگر پیشی می­گرفتند. یاران رسول الله ، یارانی که در جایگاه­های گوناگون مورد تقدیر ایشان قرار گرفته بودند در هر دو سو نمایانند. طلحه­الخیر و سیف­الاسلام، نام های آشنایی هستند که در این میان عرض اندام می­کنند. سعد ابن ابی­ وقاص ها در میان آنان بیشمارند. پیامبر رحلت فرموده اند و زمانه، زمانه­ی آزمایش است. هر دو طرف با تفسیری که از اسلام داشتند مدعی خلافت شده و مردم در این میان حیران مانده اند. یک طرف ریش سفید هایی هستند که سال ها در رکاب پیامبر جان فشانی نموده اند و آن طرف علی است، داماد پیامبر که تنها گناهش جوانی­اش بود و تنها یاورش فاطمه، دختر نبی خدا. تاریخ اسلام آبستن فتنه­ای بزرگ بود، و نتیجه سقیفه آن شد که... و از هر دو سو ندای الله اکبر به گوش می­رسد.

... سال ها گذشته است و مردم پشیمان از انتخاب خود به سراغ علی ابن ابیطالب می­روند. از وی شنیدند که عدالت علی را تاب آوردن ، کار هر کسی نیست. فرموده ی علی را ساده انگاشتند و شعاری سطحی  که تحملش کار دشواری نخواهد بود. علی علیه­السلام حکومت عدل را آغاز می­کند و ... چقدر سخت است عدالت علی را تاب آوردن برای مدعیان دین و دیانت... برای سیف الاسلام و طلحه الخیر و امّ المومنین عایشه. و در این فتنه صف عمار و مالک از طلحه و زبیر و عایشه جدا گشت و نتیجه آن شد که ... و از هر دو سو ندای الله اکبر به گوش می­رسد.

گذشت زمان حادثه ای دیگر را پدید آورد. این بار قرآن بر نیزه، صفین را جولانگاه بلا ساخت و آزمایش و امتحان و تشخیص و انتخاب. در این حادثه نیز تنها مالک ماند و عده­ای اندک از یاران علی . بسیاری از ساجدان درگاه نفس، سجده ی خود بر شیطان را نمایان ساختند و چقدر سخت است عدالت علی را تاب آوردن و نتیجه آن شد که ... و از هر دو سو ندای الله اکبر به گوش می­رسد .

زمانه گذشت و چرخش تقدیر، آزمایشی دیگر پدید آورد ، آزمایشی دشوارتر از سابق. این بار جنگ، جنگ پینه­ی پیشانی و سجده­گاه بر شیطان و مهر و تسبیح و موهای ژولیده از شدت عبادت است با شمشیرِ داماد پیامبر. و کدام فتنه از این سخت تر؟ الله اکبر را زمزمه می کردند و ذکر خدا را و چقدر سخت است تاب عدالت علی را آوردن و غربال امتحان خداوند روز به روز عده ای را از صف یاران حق جدا ساخت. «لتغربلنّ غربله» و نتیجه آن شد که... و از هر دو سو ندای الله اکبر به گوش می­رسد .

و اما چه زیبا گفت  که «کن فی الفتنه کابن لبون»: در فتنه چون بچه شتری باش که نه بر تو سوار شوند و نه بتوانند از تو شیر بدوشند.

امروزه نیز فتنه ها همچنان ادامه دارد و غربال امتحان الهی روز به روز وظیفه ی خود را انجام داده است و آنکه با علی مانده در نمانده. شیخ فضل الله و مدرس و کاشانی و خمینی را دیده ایم و امروز نیز علی ... و باز هم از هر دو سو ندای الله اکبر به گوش می­رسد ... و کدام الله اکبر؟ این بار نتیجه­ را چگونه خواهند دید و آیندگان چگونه قضاوت خواهند کرد؟

و ما در کدام صف ایستاده ایم؟...